Budowa modelu drewnianego z zestawu czyli jak zrobi─ç model statku z drewna ?

Budowa modelu ┼╝aglowca z zestawu podlega kilku uniwersalnym zasadom, jednak poszczeg├│lni producenci proponuj─ů rozwi─ůzania budowy modelu nieznacznie r├│┼╝ni─ůce si─Ö od siebie. W niniejszym mini-poradniku starali┼Ťmy si─Ö przedstawi─ç rozwi─ůzania typowe dla firm hiszpa┼äskich takich jak OcCre, Disramodel czy Artesania Latina jak i w┼éoskich: Amati, Mamoli i Mantua Model.

Kleje i farby modelarskie:

Narz─Ödzia modelarskie do modeli drewnianych:

Poszczeg├│lne etapy budowy modelu ┼╝aglowca z drewna:











Kleje do modeli drewnianych

Do sklejenia modelu potrzebnych jest kilka rodzajów kleju. Poniżej znajduje się opis podstawowych klejów stosowanych przy składaniu żaglowców:

Klej do drewna (klej stolarski, biały klej, klej winylowy, klej polioctanowy). Jest podstawowym klejem używanym przy klejeniu drewnianych modeli. Stosowany jest nie tylko w modelarstwie szkutniczym ale także przy tworzeniu dioram i szerzej, w całym rękodzielnictwie opartym o materiały drewnopochodne.

Podstawowe w┼éa┼Ťciwo┼Ťci:
  • Bezwonny
  • Przezroczysta spoina
  • G─Östa konsystencja
  • Rozcie┼äczalnik: woda
  • Elastyczna spoina
  • Czas wst─Öpnego wi─ůzania to oko┼éo 20min. Pe┼éne wi─ůzanie po 24 godzinach
  • W kontakcie z elementami stalowymi (np. gwo┼║dzie) mo┼╝e wyst─ůpi─ç zaawansowana korozja
Rodzaje. Na rynku wyst─Öpuje pod wieloma markami (np. Rakoll, Pattex, itd.) i pojemno┼Ťciami. Co wa┼╝niejsze, mo┼╝na wyr├│┼╝ni─ç w skr├│cie cztery klasy wodoodporno┼Ťci
  • D1 ÔÇô brak wodoodporno┼Ťci
  • D2 ÔÇô wodoodporno┼Ť─ç w warunkach ograniczonej wilgotno┼Ťci powietrza
  • D3 ÔÇô odporny na wilgo─ç w pomieszczeniach zamkni─Ötych
  • D4 ÔÇô uznawany za wodoodporny
W modelarstwie szkutniczym warto zwr├│ci─ç uwag─Ö jedynie na kleje D3 i D4. R├│┼╝nica w cenie mi─Ödzy klejami D1/D2 a D3/D4 jest na tyle niewielka ┼╝e nie warto ryzykowa─ç niespodziankami w postaci nietrwa┼éych spoin. I tu uwaga. Spotka─ç mo┼╝na r├│wnie┼╝ kleje stolarskie typu WIKOL/VIKOL kt├│re cz─Östo s─ů ta┼äsz─ů wersja kleju polioctanowego i zwykle o klasie odporno┼Ťci na poziomie D1.
Wariacj─ů kleju polioctanowego jest klej do drewna twardego, Rakoll Express 25D. Klej ten ma nieco bardziej ┼╝├│┼ét─ů barw─Ö i przeznaczony jest do twardego drewna a jednocze┼Ťnie po┼é─ůcze┼ä silnie obci─ů┼╝onych.

Zastosowanie.
Klej przeznaczony jest do klejenia nie tylko litego drewna czy forniru ale też materiałów drewnopochodnych, takich jak papier, MDF. Zastosowanie znajdzie także do klejenia i usztywniania tkanin.
Przykładowe prace w których klej ma zastosowanie:
  • Klejenie szkieletu i przyklejanie pok┼éad├│w
  • Przyklejanie pok┼éadnik├│w
  • Przyklejanie pierwszego poszycia (razem z przybijaniem)
  • Sklejanie stoczni szkutniczych i mebli modelarskich (organizery)
  • Usztywnianie tkaniny na ┼╝agle (po rozcie┼äczeniu z wod─ů)
  • Wzmocnienie ko┼äc├│wek sup┼é├│w przed ich samoczynnym rozwi─ůzywaniem
Klej potrzebuje oko┼éo kilkunastu minut do wst─Öpnego sklejenia element├│w i dlatego sprawdza si─Ö tam gdzie jest wymuszona pozycja ┼é─ůczonych cz─Ö┼Ťci lub je┼Ťli cz─Ö┼Ť─ç jest przytrzymywana np. pomocniczymi gwo┼║dziami (np. pierwsze poszycie) czy ┼Ťciskami. Z tego samego powodu klej nie nadaje si─Ö do klejenia element├│w kt├│rych u┼éo┼╝enie nie pozwala na ich d┼éugotrwa┼ée przytrzymanie (np. cienkie listewki drugiego poszycia). Jednocze┼Ťnie czas klejenia pozwala na pewien manewr i lepsze usytuowanie sklejanych element├│w (np. szkielet).

Ostatnia uwaga dotyczy kolejno┼Ťci klejenia. Nie ma mo┼╝liwo┼Ť─ç zastosowania kleju stolarskiego do przyklejania element├│w na zaolejowane, pomalowane lub polakierowane powierzchnie. Ka┼╝da z tych pow┼éok powoduje ┼╝e klej nie b─Ödzie dzia┼éa─ç i warto o tym pami─Öta─ç przy planowaniu kolejnych etap├│w prac.
Przed rozpocz─Öciem budowy modelu warto przeprowadzi─ç kilka pr├│b klejenia powy┼╝szymi preparatami na niepotrzebnych skrawkach drewna, metalu i plastiku. Dzi─Öki temu poznamy praktyczne w┼éa┼Ťciwo┼Ťci poszczeg├│lnych spoiw.


Klej cyjanoakrylowy (klej CA, klej sekundowy) Ten typ kleju jest niezast─ůpiony przy wielu pracach modelarskich, tak┼╝e w modelarstwie szkutniczym.

Podstawowe w┼éa┼Ťciwo┼Ťci:
  • Sklejanie element├│w w momencie styku (w tym palc├│w!)
  • Silna, dra┼╝ni─ůca wo┼ä
  • Sztywna spoina
  • Przezroczysta spoina z tendencj─ů do bia┼éego nalotu wok├│┼é miejsca klejenia
Rodzaje. Na rynku wyst─Öpuje pod wieloma markami (np. Joker, Super Glue, Kropelka, itd.) i pojemno┼Ťciami. W┼Ťr├│d klej├│w cyjanoakrylowych mo┼╝na wyr├│┼╝ni─ç pi─Ö─ç g─Östo┼Ťci:
  • Super rzadki
  • Rzadki
  • ┼Ürednio g─Östy
  • G─Östy
  • Super g─Östy (┼╝el)
Do klejów można używać także aktywatora który przyspiesza klejenie i niweluje powstawanie białego nalotu.
Kleje rzadkie s─ů bardziej wodniste i klej─ů najszybciej. Odwrotnie dzia┼éaj─ů kleje g─Öste. Tutaj na manewr przyklejanym mamy kilka sekund wi─Öcej jednak spoina te┼╝ jest bardziej widoczna. Kleje g─Öste lepiej sprawdzaj─ů si─Ö w przypadku klejenia powierzchni chropowatych. Je┼Ťli nie wiemy na kt├│ry klej cyjanoakrylowy zdecydowa─ç si─Ö to na pocz─ůtek warto zacz─ů─ç od kleju ┼Ťrednio g─Östego.
Zastosowanie. Klej przeznaczony jest do klejenia bardzo wielu materia┼é├│w, Sprawdzi si─Ö w po┼é─ůczeniach zar├│wno odlewanych metali, blachy, polistyrenu, tkanin jak i drewna.Przyk┼éadowe prace w kt├│rych klej ma zastosowanie:Przyklejanie drugiego poszycia. Mocowanie element├│w metalowych na drewnie takich jak np. ornamenty, szpilki. Przyklejanie drobnych cz─Ö┼Ťci, np. ko┼ékownice, wyposa┼╝enie szalupy, monta┼╝ element├│w fototrawionych. Wzmocnienie ko┼äc├│wek sup┼é├│w przed ich samoczynnym rozwi─ůzywaniem
Klej bywa k┼éopotliwy w u┼╝yciu po pierwsze ze wzgl─Ödu na siln─ů wo┼ä kt├│r─ů wydziela. Jest to odczuwalne zw┼éaszcza przy du┼╝ych powierzchniach. Ka┼╝dorazowe u┼╝ywanie kleju CA wymaga dobrej, wydajnej wentylacji. Drugi problem polega na sklejaniu palc├│w osoby klej─ůcej. Ten problem mo┼╝e wyeliminowa─ç wprawne pos┼éugiwanie si─Ö klejem oraz specjalne dozowniki do kleju kt├│re pozwalaj─ů na bardzo precyzyjne stosowanie substancji. Ze wzgl─Ödu na powy┼╝sze nale┼╝y go stosowa─ç tylko w przypadku gdy u┼╝ycie kleju stolarskiego jest niepo┼╝─ůdane.

Klej kontaktowy ( klej suchoklej─ůcy) Ten rodzaj kleju, podobnie jak klej CA, ma szczeg├│lne zastosowanie w przyklejaniu element├│w dla kt├│rych u┼╝ycie ┼Ťcisk├│w jest ograniczone.

Podstawowe w┼éa┼Ťciwo┼Ťci:
  • Sklejanie element├│w w momencie styku
  • Silna, dra┼╝ni─ůca wo┼ä (zapach butaprenu)
  • Elastyczna spoina
  • Spoina w odcieniach bursztynu
  • ┼üatwo usuwalny nadmiar kleju
Rodzaje. Na rynku wyst─Öpuje pod wieloma markami (np. Pattex Universal Universal) i pojemno┼Ťciami. Klej pakowany jest w puszki i tuby ale wyst─Öpuje r├│wnie┼╝ w aerozolu. Ten typ kleju upowszechni┼é si─Ö stosunkowo niedawno. Konsystencj─ů, zapachem i wygl─ůdem przypomina butapren jednak jego w┼éa┼Ťciwo┼Ťci klej─ůce w stosunku do drewna s─ů znacznie silniejsze.

Zastosowanie. Klej przeznaczony jest do klejenia bardzo wielu materia┼é├│w, Sprawdzi si─Ö przede wszystkim w po┼é─ůczeniach drewna z gum─ů i tkaninami.Przyk┼éadowe prace w kt├│rych klej ma zastosowanie:Przyklejanie drugiego poszycia
Klej jest zamiennie stosowany z klejem CA przy przyklejaniu drugiego poszycia dna. W tym przypadku ograniczone zastosowanie ┼Ťcisk├│w powoduje konieczno┼Ť─ç zastosowania klej├│w szybkowi─ů┼╝─ůcych. W przypadku kleju kontaktowego technika przyklejania jest nieco inna ni┼╝ w przypadku kleju CA. Tutaj smarujemy obie powierzchnie warstw─ů kleju i czekamy oko┼éo 10minut na jego ca┼ékowite wyschniecie. Kiedy klej jest suchy w dotyku nale┼╝y docisn─ů─ç posmarowany klejem element do posmarowanego klejem pod┼éo┼╝a. Trzeba to zrobi─ç precyzyjnie bo, podobnie jak przy kleju CA, nie ma miejsca na poprawki. Po zako┼äczeniu prac mo┼╝na zetrze─ç nadmiar kleju palcami lub gumk─ů.












Farby do drewnianych modeli ┼╝aglowc├│w

Tu sprawa wydaje si─Ö prosta. Drewno jest bardzo przyjaznym surowcem do malowania i wszelkie farby mog─ů okaza─ç si─Ö dobre do malowania drewna. Nie tylko stricte modelarskie. Oferta naszego sklepu zawiera farby Humbrol i Vallejo kt├│re w zupe┼éno┼Ťci wystarcz─ů do malowania modeli drewnianych. Generalnie farby Humbrol s─ů trudniejsze w obs┼éudze bo d┼éu┼╝nej schn─ů i trzeba je rozcie┼äcza─ç specjalnymi rozcie┼äczalnikami lub benzyn─ů. Maj─ů jednak t─Ö przewag─Ö ┼╝e nie wymagaj─ů podk┼éadu, zw┼éaszcza na elementach metalowych. pod┼éo┼╝e nie musi by─ç te┼╝ idealnie odt┼éuszczone. Zalet─ů akryli Vallejo jest szeroka gama kolor├│w oraz dobre krycie (z pewnymi wyj─ůtkami).















Narz─Ödzia modelarskie do drewnianych modeli

Do budowy prostego i ┼Ťrednio zaawansowanego modelu z zestawu nie potrzeba skomplikowanych urz─ůdze┼ä. Podstawowym wyposa┼╝eniem warsztatu b─Öd─ů narz─Ödzia do obr├│bki drewna. Ze wzgl─Ödu na zastosowanie mo┼╝na podzieli─ç je na kilka grup:

  • Ci─Öcie. Podstawowym narz─Ödziem do przecinania mi─Ökkich i cienkich listewek jest n├│┼╝ segmentowy. W praktyce wystarcza ca┼ékowicie n├│┼╝ o najw─Ö┼╝szym ostrzu (np. 9mm). Dzi─Öki niemu mo┼╝emy precyzyjnie przycina─ç deski pok┼éadu, listewki poszycia czy elementy omasztowania. Dla w┼éasnej wygody mo┼╝emy ta┼╝ zainwestowa─ç w specjalna gilotyn─Ö do ci─Öcia listewek kt├│ra na pewno u┼éatwi i przyspieszy prac─Ö. Przy bardziej precyzyjnych pracach warto pos┼éu┼╝y─ç si─Ö skalpelem modelarskim. Pozwoli to na operowanie ko┼äc├│wk─ů tn─ůc─ů w miejscach trudniej dost─Öpnych, ale wymagaj─ůcych jednocze┼Ťnie du┼╝ej precyzji. N├│┼╝ segmentowy z szerokim ostrzem (np. 18mm) b─Ödzie niezb─Ödny przy obr├│bce wi─Ökszych fragment├│w. Niekt├│re firmy produkuj─ůce zestawy stosuj─ů twardsz─ů sklejk─Ö do budowy szkieletu i tu taki n├│┼╝ mo┼╝e okaza─ç si─Ö niezast─ůpiony. Narz─Ödzie b─Ödzie r├│wnie┼╝ pomocne przy zgrubnym obrabianiu maszt├│w i rei. Ostatnim z przydatnych narz─Ödzi do ci─Öcia drewna jest pi┼éa modelarska, kt├│ra z powodzeniem poradzi sobie z twardszymi i grubszymi listewkami np. z drewna orzechowego. Do przeci─Öcia grubszych listewek w zupe┼éno┼Ťci wystarczy skalpel AK1 lub AK4 z brzeszczotami KB4WS3 lub KB4NS3. Warto tu jeszcze wspomnie─ç o strugu czyli mini heblu kt├│ry w spos├│b kontrolowany skrawa odpowiedni─ů grubo┼Ť─ç wi├│ra i jest niecenion─ů pomoc─ů przy wykonywaniu maszt├│w czy redukowaniu grubo┼Ťci listewek.
  • Wyginanie listewek. Ten etap napawa niekt├│rych pocz─ůtkuj─ůcych modelarzy przera┼╝eniem. Niepotrzebnie. Producenci narz─Ödzi dla modelarstwa drewnianego stan─Öli na wysoko┼Ťci zadania i tym samym prac─Ö u┼éatwi─ů nam specjalne gi─Ötarki do listewek. Generalnie mo┼╝na podzieli─ç je na mechaniczne, czyli takie kt├│re wyginaj─ů listewk─Ö nad┼éamuj─ůc j─ů niejako z jednej strony oraz elektryczne. Te drugie s─ů bardziej skuteczne oraz daj─ů wi─Ökszy komfort i odwracalno┼Ť─ç procesu wyginania listewek.
  • Wiercenie. Im wi─Ökszy model tym wi─Öcej otwor├│w o bardziej zr├│┼╝nicowanych ┼Ťrednicach trzeba b─Ödzie nawierci─ç. Na tym etapie warto mie─ç na wyposa┼╝eniu warsztatu wiert┼éa o ro┼╝nych ┼Ťrednicach (np. 0,5, 1,0, 1,5 mm). Do wiercenia otwor├│w potrzebna b─Ödzie te┼╝ oprawa do tych wierte┼é w postaci mini wiertarki nap─Ödzanej r─Öcznie. W ograniczonym stopniu do mocowania wierte┼é mo┼╝na u┼╝y─ç o┼é├│wk├│w z regulowanym zaciskiem. Oczywi┼Ťcie je┼Ťli ju┼╝ dysponujemy mini wiertark─ů elektryczn─ů z odpowiednio przystosowan─ů g┼éowic─ů to taki zestaw w zupe┼éno┼Ťci wystarczy.
  • Szlifowanie. Zaraz po ci─Öciu i wierceniu, szlifowanie jest najcz─Ö┼Ťciej wykonywan─ů czynno┼Ťci─ů podczas budowy modelu statku z drewna. Im precyzyjniej b─Ödziemy pos┼éugiwa─ç si─Ö narz─Ödziami tn─ůcymi, tym mniej szlifowania nam pozostanie. Przy tej czynno┼Ťci niezb─Ödne b─Öd─ů papiery ┼Ťcierne o r├│┼╝nej gradacji oraz kostk─Ö szlifiersk─ů (klocek szlifierski) w kt├│rym b─Ödzie mo┼╝na go przytrzyma─ç. Wraz z rozrostem warsztatu warto zaopatrzy─ç si─Ö w r├│┼╝ne kostki szlifierskie. W przypadku drewnianych kostek szlifierskich warto je przed u┼╝yciem polakierowa─ç aby w takcie prac na mokro nie ulega┼éy zniszczeniu. Przy obr├│bce i profilowaniu niewielkich lub trudno dost─Öpnych element├│w przydatne b─Öd─ů r├│wnie┼╝ pilniki igie┼ékowe (iglaki).
  • Malowanie. Dla wielu modelarzy sklejaj─ůcych modele drewniane statk├│w jest to jeden z najprzyjemniejszych etap├│w budowy modelu. Z pewnymi wyj─ůtkami, drewno ma zazwyczaj w┼éa┼Ťciwo┼Ť─ç dobrego przyjmowania wszelkich pow┼éok malarskich. Aby praca by┼éa ┼éatwa i przyjemna polecamy zaopatrzy─ç si─Ö w p─Ödzle o r├│┼╝nych ko┼äc├│wkach i r├│┼╝nej gradacji. Cienkie p─Ödzle o przekroju okr─ůg┼éym, tzw. retuszerskie, dobrze sprawdzaj─ů si─Ö przy malowaniu niewielkich detali. Du┼╝e powierzchnie, w tym dno modelu, warto malowa─ç p─Ödzlami p┼éaskimi. Przy tej czynno┼Ťci warto posi┼ékowa─ç si─Ö ta┼Ťmami malarskimi. Tanim ale jednoczenie przydatnym narz─Ödziem przy malowaniu jest kubek. Mo┼╝emy w nim zawiesi─ç p─Ödzle tak aby w┼éosie by┼éo zanurzone w rozpuszczalniku a jednocze┼Ťnie unikn─ů─ç jego zgi─Öcia a wi─Öc zniszczenia. Dzi─Öki niemu te same p─Ödzle pos┼éu┼╝─ů nam przez kilka a nawet kilkana┼Ťcie lat. Przy malowaniu wi─Ökszych powierzchni warto rozwa┼╝y─ç zakup aerografu. Mo┼╝e okaza─ç si─Ö to konieczne w przypadku malowania super g┼éadkich i du┼╝ych powierzchni kt├│re maj─ů by─ç pokryte emaliami typu Humbrol. W modelarstwie szkutniczym u┼╝ywa si─Ö przede wszystkim aerograf├│w o du┼╝ych dyszach. Cz─Östo jednak problem du┼╝ych powierzchni niweluj─ů samochodowe farby w sprayach. Pozosta┼ée narz─Ödzia przydatne przy budowie modelu drewnianego:
  • M┼éotek. Potrzebny przy wbijaniu gwo┼║dzi, g┼é├│wnie przy uk┼éadaniu poszycia listewkowego kad┼éuba statku. Wagomiar obucha oscyluj─ůcy w granicach 30-60 gram w zupe┼éno┼Ťci wystarcza.
  • Gwo┼║dziarka. Urz─ůdzenie to pozwala na ┼éatwiejsze umieszczenie gwo┼║dzia w odpowiednim miejscu. Dzi─Öki prowadnicy wbijany gw├│┼║d┼║ nie zejdzie z toru i zostanie niejako wci┼Ťni─Öty w odpowiedni punkt. Przy doborze gwo┼║dziarki warto zwr├│ci─ç uwag─Ö na to jakiej szeroko┼Ťci gwo┼║dzi b─Ödziemy u┼╝ywa─ç oraz chwyt jakiego rodzaju b─Ödzie dla nas najwygodniejszy.
  • Podstawka monta┼╝owa (Stocznia modelarska). U┼éatwia prac─Ö ju┼╝ na samym pocz─ůtku budowy ┼╝aglowca z drewna. Umocowana w niej wodnica (kil) pozwala skupi─ç si─Ö na r├│wnym u┼éo┼╝eniu wr─Ög , pok┼éadu oraz innych element├│w szkieletu. Stocznia znajdzie zastosowanie tylko w przypadku modeli o tradycyjnej konstrukcji kad┼éuba. W przypadku niekt├│rych modeli z firmy Billig Boats jej zakup b─Ödzie tylko zb─Ödnym wydatkiem.
  • O┼é├│wek. Im bardziej precyzyjny tym lepiej. Popularny o┼é├│wek automatyczny o ┼Ťrednicy 0,5mm powinien w zupe┼éno┼Ťci wystarczy─ç do przeniesienia szablonu ┼╝agla na p┼é├│tno, narysowania imitacji gwo┼║dzi na deskach pok┼éadu czy zebrania d┼éugo┼Ťci na maszty. To oczywi┼Ťcie tylko kilka zastosowa┼ä i w trakcie budowy modelu drewnianego statku zastosowanie dla tego ÔÇ×narz─ÖdziaÔÇŁ b─Ödzie znaczenie szersze.
  • Linijka, ekierka i k─ůtomierz. W zasadzie ka┼╝dy chyba posiada te narz─Ödzia w domu. Warto jednak o nich pami─Öta─ç przed przyst─ůpieniem do prac nad drewnianym modelem statku poniewa┼╝ mog─ů si─Ö przyda─ç m.in. przy korekcie prostopad┼éo┼Ťci owr─Ö┼╝a i wi─Ökszych detali na pok┼éadzie czy cho─çby przenoszeniu wymiar├│w z planu na materia┼é.
  • Kombinerki, c─ů┼╝ki i szczypce. Niewielkie rozmiary i precyzyjny chwyt to po┼╝─ůdane cechy tego typu narz─Ödzi. Przydatne przy formowaniu wszelkiego rodzaju element├│w metalowych takich jak np. okucia steru, relingi czy podwi─Özie burtowe (wantowniki) oraz wszelkie drobiazgi z blachy fototrawionej. Kombinerki ze specjalnymi zaokr─ůglonymi ko┼äc├│wkami idealnie sprawdza si─Ö przy wykonywaniu drucianych oczek i szpilek z oczkami.
  • P─Öseta (pinceta). Niezast─ůpiona przy bardzo delikatnych pracach nad olinowaniem ┼╝aglowca czy wyposa┼╝eniem pok┼éadu. Je┼Ťli nie dysponujemy ÔÇ×trzeci─ů r─Ök─ůÔÇŁ to warto skorzysta─ç z takiej p─Ösety w trakcie malowania detali przed przyklejeniem do pok┼éadu.
  • Mata podk┼éadowa. Nie jest konieczna je┼Ťli st├│┼é na kt├│rym pracujemy przeznaczony jest w nied┼éugim czasie do wyrzucenia. Mata oszcz─Ödza meble, ale pozwala tak┼╝e lepiej przytrzyma─ç obrabiany materia┼é i uzyska─ç wi─Öksz─ů precyzj─Ö ciecia. Oszcz─Ödza te┼╝ ostrze narz─Ödzia. Maty wyst─Öpuj─ů w wielu rozmiarach, pocz─ůwszy od rozmiaru A5 a┼╝ do rozmiaru A2 a nawet A1.
  • ┼Üciski modelarskie. W dobie klej├│w szybkoschn─ůcych konieczno┼Ť─ç korzystania z tego typu narz─Ödzi zosta┼éa ograniczona. U┼╝ywany jest g┼é├│wnie przy monta┼╝u element├│w szkieletu modelu drewnianego statku. W dalszych etapach warto jednak mie─ç pod r─Ök─ů r├│┼╝ne rodzaje ┼Ťcisk├│w poniewa┼╝ nigdy nie wiadomo w kt├│rym momencie ich brak spowoduje
  • Trzecia r─Öka. Narz─Ödzie pomocne zw┼éaszcza przy lutowaniu, ale nie tylko. U┼éatwia np. malowanie drobnych, nie przyklejonych do kad┼éuba modelu element├│w oraz obr├│bk─Ö niewielkich detali.
  • Naci─ůg do want. Urz─ůdzenie u┼éatwia monta┼╝ want i wyblinek przed przyst─ůpieniem do zawieszenia ich na modelu statku.
  • Rade┼éko ma zastosowanie w przypadku wykonywania nitowanego poszycia dna statku i nie jest konieczne w trakcie budowy modelu drewnianego w standardzie.












Poszczeg├│lne etapy budowy modelu ┼╝aglowca drewnianego:

Szkielet

Budow─Ö szkieletu rozpoczynamy od przygotowania jego poszczeg├│lnych element├│w. Cz─Ö┼Ťci sk┼éadowe szkieletu s─ů ca┼ékowicie wyci─Öte ze sklejki lub trzymaj─ů si─Ö w ramkach jedynie za pomoc─ů cienkich ÔÇ×mostk├│wÔÇŁ. Przed wyj─Öciem wr─Ög├│w z ramek nale┼╝y pami─Öta─ç o ich wcze┼Ťniejszym ponumerowaniu za pomoc─ů o┼é├│wka zgodnie z za┼é─ůczonym do zestawu szablonem. W nast─Öpnej kolejno┼Ťci wr─Ögi nale┼╝y spasowa─ç z pod┼éu┼╝nic─ů i sprawdzi─ç czy nie s─ů wypaczone. Elementy te powinny by─ç u┼éo┼╝one dok┼éadnie prostopadle do wodnicy. Jest to bardzo wa┼╝ne dla zachowania symetrii modelu. G├│rne kra┼äce wr─Ög├│w powinny by─ç w jednej linii z kra┼äcem wzd┼éu┼╝nicy, tak aby pok┼éad przyklejony w p├│┼║niejszych etapach przylega┼é r├│wno do wszystkich element├│w szkieletu.

Na tym etapie skorzysta─ç mo┼╝emy ze specjalnej stoczni modelarskiej kt├│r─ů mo┼╝na kupi─ç w kilku wersjach. Na potrzeby budowy tylko jednego modelu mo┼╝emy tak┼╝e wykona─ç tego typu uproszczone urz─ůdzenie we w┼éasnym zakresie. Do jej wykonania pos┼éu┼╝─ů dwie listewki przytwierdzone r├│wnolegle do idealnie p┼éaskiej deski. Odst─Öp pomi─Ödzy listewkami musi by─ç r├│wny szeroko┼Ťci wodnicy. D┼éugo┼Ť─ç listewek powinna by─ç troch─Ö wi─Öksza od d┼éugo┼Ťci samej wodnicy, a ich wysoko┼Ť─ç nie powinna przekracza─ç kilku milimetr├│w, tak aby wszystkie wr─Ögi mog┼éy by─ç umieszczone w swoich szczelinach. Dobrze spasowany szkielet nale┼╝y sklei─ç ze sob─ů za pomoc─ů szybkoschn─ůcego bia┼éego kleju.

Do szkieletu nale┼╝y przyklei─ç r├│wnie┼╝ wszelkie wsporniki i wzmocnienia. W celu prawid┼éowego u┼éo┼╝enia wr─Ög├│w mo┼╝na wspom├│c si─Ö r├│┼╝nego rodzaju ┼Ťciskami. Niekt├│re firmy stosuj─ů bardziej mi─Ökk─ů sklejk─Ö, aby ich obr├│bka by┼éa w p├│┼║niejszych etapach ┼éatwiejsza zw┼éaszcza podczas uk┼éadania poszycia. W tym przypadku wr─Ögi rozmieszczone s─ů w niewielkich odleg┼éo┼Ťciach, aby zachowa─ç sztywno┼Ť─ç konstrukcji.

Z kolei twarda sklejka przyczyni si─Ö do powstania sztywniejszego kad┼éuba, ale jej obr├│bka b─Ödzie bardziej problematyczna. Na samym ko┼äcu ┼é─ůcznia szkieletu mo┼╝na poprawi─ç zwyk┼éym klejem stolarskim typu "Wikol" w celu wzmocnienia konstrukcji.

Pokłady

W zale┼╝no┼Ťci od zestawu, pok┼éad nale┼╝y pokry─ç listewkami przed jego przyklejeniem do kad┼éuba lub dopiero w momencie, gdy pok┼éad b─Ödzie ju┼╝ osadzony na szkielecie. Listewki maj─ů na celu imitacj─Ö deskowania i najlepiej uk┼éada─ç je od osi symetrii pok┼éadu i post─Öpowa─ç w kierunku jego kra┼äc├│w. Istnieje kilka technik wykonania desek pok┼éadu. W najprostszej postaci przyklejone listewki nale┼╝y ÔÇ×poprzecina─çÔÇŁ o┼é├│wkiem tak, aby d┼éugo┼Ť─ç desek by┼éa odpowiednio proporcjonalna. Za pomoc─ů o┼é├│wka i linijki mo┼╝na tak┼╝e wykona─ç imitacj─Ö uszczelnie┼ä mi─Ödzy deskami, kt├│re w rzeczywisto┼Ťci wykonane by┼éy zazwyczaj z konopi impregnowanych smo┼é─ů.

Je┼Ťli decydujemy si─Ö wykona─ç poszycie przed przyklejeniem pok┼éadu do szkieletu, nale┼╝y pami─Öta─ç aby listewki wystaj─ůce ponad obrys pok┼éadu odci─ů─ç no┼╝ykiem. Tak przygotowane pok┼éady nale┼╝y przyklei─ç do wcze┼Ťniej sklejonego szkieletu. Pok┼éad powinien na ca┼éej d┼éugo┼Ťci idealnie przylega─ç do wzd┼éu┼╝nicy i wr─Ög├│w.

W przypadku gdy przyklejamy pok┼éad do szkieletu bez wykonanego na nim poszycia listewkami, mo┼╝emy pos┼éu┼╝y─ç si─Ö gwo┼║dziami dla lepszego zamocowania elementu. Gwo┼║dzie maj─ů na celu przytwierdzenie pok┼éadu na szkielecie i po wyschni─Öciu kleju nale┼╝y je wyj─ů─ç, albo zeszlifowa─ç. Pok┼éad zostanie pokryty listewkami w p├│┼║niejszych etapach budowy modelu.

Na tym etapie warto te┼╝ przeszlifowa─ç wr─Ögi w taki spos├│b, aby mo┼╝na by┼éo w przysz┼éo┼Ťci u┼éo┼╝y─ç listewki poszycia. Przy tej czynno┼Ťci nale┼╝y zwr├│ci─ç baczn─ů uwag─Ö na wypustki znajduj─ůce si─Ö po bokach (dotyczy to tylko niekt├│rych modeli), kt├│re pos┼éu┼╝─ů do zamocowania sklejkowych burt.

Poszycie listewkowe >w budowie<

Malowanie drewnianych modeli

Wst─Öp do malowania modeli drewnianych

Zanim om├│wimy malowanie drewnianych modeli to trzeba wspomnie─ç o specyfice tego typu modelarstwa. Kolorystyka modeli ┼╝aglowc├│w nie jest jednoznaczna. O ile np. w przypadku modeli plastikowych czo┼ég├│w czy samolot├│w kolory podane s─ů cz─Östo z dok┼éadno┼Ťci─ů RAL to w przypadku kolorystyki drewnianych ┼╝aglowc├│w wygl─ůda to nieco inaczej. Problem polega na sk─ůpej dokumentacji dotycz─ůcej ┼╝aglowc├│w kt├│rej niejednoznaczno┼Ť─ç pozwala na wiele interpretacji.

Przyk┼éad szwedzkiego okr─Ötu Vasa pokazuje jak skrajne s─ů to r├│┼╝ne interpretacje. Pierwotnie naukowcy zajmuj─ůcy si─Ö tym okr─Ötem uznali niebieski za kolor dominuj─ůcy i tak zosta┼éo to przedstawione cho─çby w modelu Vasa firmy Billing Boats. Najnowsze badania pigmentu pobranego z wraku wskazuj─ů ju┼╝ na kolor czerwony.

Wobec tego w przypadku odtworzenia kolorów statków musimy polegać głównie na malarstwie danego okresu i wiedzy z zakresu technik szkutniczych.














Og├│lne zasady malowania drewnianych modeli

Generalnie s─ů dwie szko┼éy je┼Ťli chodzi o malowanie dawnych ┼╝aglowc├│w. Pierwsza zak┼éada ca┼ékowite pozbawienie modelu malowania tak aby ukaza─ç naturalny odcie┼ä drewna w ka┼╝dym jego fragmencie. Druga opcja zak┼éada malowanie modelu zgodnie z jego historycznym pierwowzorem. Pomi─Ödzy tymi dwoma opcjami istnieje szereg po┼Ťrednich rozwi─ůza┼ä jak np. malowanie jedynie dna na kolor bia┼éy lub czarny.

┼╗aglowce w naturalnym odcieniu drewna.

Modele kt├│rych ┼╝adna drewniana cz─Ö┼Ť─ç nie zostanie pomalowana farb─ů nale┼╝y polakierowa─ç lakierem bezbarwnym. W tym celu mo┼╝na u┼╝ywa─ç lakieru bezbarwnego Kapon kt├│ry zabezpieczy drewno przed wilgoci─ů i promieniami s┼éonecznymi (blakni─Öciem). 1-2 warstwy w zupe┼éno┼Ťci powinny wystarczy─ç. Inn─ů opcj─ů s─ů r├│┼╝nego rodzaju lakiery akrylowe o preferowanym wyko┼äczeniu matowym lub p├│┼ématowym. Pami─Öta─ç nale┼╝y i┼╝ elementy kt├│re wcze┼Ťniej zosta┼éy zabejcowane mo┼╝na (a nawet trzeba) r├│wnie┼╝ pomalowa─ç bezbarwnym lakierem. Lakierowanie jest najlepiej wykona─ç na jak najdalszym etapie budowy pami─Ötaj─ůc o tym ┼╝e polakierowanego drewna nie da si─Ö sklei─ç bia┼éym klejem do drewna. Lakierowanie nie jest konieczne w przypadku prostych modeli z pe┼énym kad┼éubem.

Malowanie drewnianych cz─Ö┼Ťci modelu.

W przeciwie┼ästwie do malowania modeli plastikowych, kt├│re jest bardzo trudne zw┼éaszcza je┼Ťli chodzi o kamufla┼╝, malowanie drewna jest relatywnie proste. Elementy drewniane mo┼╝na malowa─ç z dobrym efektem zar├│wno p─Ödzlem jak i aerografem. Wa┼╝ne jest przygotowanie powierzchni kt├│ra powinna by─ç idealnie wyszlifowana oraz odkurzona na sucho np. odkurzaczem. Nawet najmniejsza ilo┼Ť─ç py┼éu po szlifowaniu potrafi zepsu─ç najprostsze malowanie. Przy malowaniu wa┼╝ne jest aby nie przesadzi─ç z grubo┼Ťci─ů farby i lepiej rozcie┼äczy─ç j─ů w dw├│jnas├│b ni┼╝ po┼éo┼╝y─ç jedn─ů ale grub─ů warstw─Ö. Jest to bardzo cz─Östy b┼é─ůd kt├│ry potrafi ca┼ékowicie zepsu─ç nawet najlepiej sklejony model.

Weathering modeli drewnianych ?

W modelarstwie okr─Ötowym a zw┼éaszcza szkutniczym rzadko nak┼éada si─Ö przybrudzenia eksploatacyjne czy efekt postarzania (weathering). Zazwyczaj model wykonuje si─Ö tak jak wygl─ůda┼é orygina┼é tu┼╝ przed wodowaniem (stan stoczniowy). O ile w przypadku okr─Öt├│w stalowych efekty eksploatacyjne generalnie sprowadzaj─ů si─Ö do na┼éo┼╝enia ÔÇ×rdzyÔÇŁ i podrapania farby o tyle w przypadku ┼╝aglowc├│w jest to bardziej skompilowane. Elementy drewniane tych okr─Öt├│w pod wp┼éywem s┼éonej wody ca┼ékowicie zmienia┼éy kolor. Podobnie by┼éo z ┼╝aglami nie m├│wi─ůc ju┼╝ o elementach kutych z ┼╝elaza. Chropowate dna tak┼╝e znacznie bardziej obrasta┼éy omu┼ékami ani┼╝eli to bywa(┼éo) na okr─Ötach stalowych.

Na sam koniec warto wspomnie─ç o zasadach BHP

Zazwyczaj farby zw┼éaszcza te rozpylone s─ů szkodliwe dla zdrowia i trzeba o tym pami─Öta─ç w trakcie malowania. Wyci─ůg i maseczka z odpowiednim filtrem nie b─Ödzie przesad─ů.

Przed malowaniem warto zadba─ç o powietrze w pomieszczeniu a dok┼éadnie o jego czysto┼Ť─ç. Zazwyczaj modele s─ů malowane w miejscu ich wykonywania a tu zw┼éaszcza po obr├│bce drewna unosi si─Ö sporo drobnego py┼éu kt├│ry ch─Ötnie osiada na ┼Ťwie┼╝o pomalowanej powierzchni. W przypadku malowania ┼╝aglowc├│w, ze wzgl─Ödu na ich wielko┼Ť─ç, nie maj─ů zastosowania modelarskie komory lakiernicze. Te nadaj─ů si─Ö jedynie do mniejszych modeli lub pojedynczych cz─Ö┼Ťci budowanego modelu.


Przed malowaniem warto zadba─ç o powietrze w pomieszczeniu a dok┼éadnie o jego czysto┼Ť─ç. Zazwyczaj modele s─ů malowane w miejscu ich wykonywania a tu zw┼éaszcza po obr├│bce drewna unosi si─Ö sporo drobnego py┼éu kt├│ry ch─Ötnie osiada na ┼Ťwie┼╝o pomalowanej powierzchni. W przypadku malowania ┼╝aglowc├│w, ze wzgl─Ödu na ich wielko┼Ť─ç, nie maj─ů zastosowania modelarskie komory lakiernicze. Te nadaj─ů si─Ö jedynie do mniejszych modeli lub pojedynczych cz─Ö┼Ťci budowanego modelu.