Galeon Vasa - Mantua Model 737

Galeon Wasa (Vasa) budowany był latach 1626 -1628, w czasie kiedy trwała wojna o panowanie nad ujściem Wisły między Szwecją a Polską. Wytyczne do projektu galeonu dał osobiście król Szwecji Gustaw II Adolf. Galeon ten miał być godny króla Szwecji i zapewnić mu panowanie na Bałtyku. Wykonany został z drewna dębu i bogato zdobiony w rzeźby bohaterów z mitologii i rzymskich cesarzy. Z uwagi na fakt że trwała wojna z Polską, powyżej latryn marynarzy umiejscowiono rzeźby polskich szlachciców w charakterystycznych kontuszach z podgolonymi głowami przycupniętych pod ławą. Miało to związek z polskim zwyczajem karania oszczerców – mieli odszczekiwać swoje łgarstwa siedząc pod ławą jak psy. Według króla takim łgarstwem było uznawanie Zygmunta III Wazy za króla Szwecji. 10 sierpnia 1628 roku Wasa wypłynął po raz pierwszy z miejsca budowy ale już po przepłynięciu niecałej mili okręt uderzony wiatrem przewrócił się i spektakularnie zatonął.

Przyczyny zatonięcia Wasy

Zatoniecie królewskiego okrętu miało kilka przyczyn które się na siebie nałożyły.

• Pierwszym błędem była niewystarczająca stateczność która wynikała ze zbyt małej ilości balastu. Według niektórych źródeł było też za wiele ciężkich armat umieszczonych na wyższych pokładach.
• Kolejną przyczyną były złe proporcje w wytycznych króla Karola I ponieważ żaglowiec był za wąski i środek ciężkości był zbyt wysoko.
• Do katastrowy w pewnym stopniu przyczyniła się także asymetria galeonu spowodowana zastosowaniem różnych miar przy budowie: stopy szwedzkiej i amsterdamskiej.

W roku 1956 wrak okrętu został odnaleziony a 6 lat później wydobyty przy pomocy pontonów. Jego stan był dobry. Poddany został konserwacji i rekonstrukcji detali. Przez 17 lat był nasycany specjalnym polimerem. Od roku 1990 można Wasę zwiedzać w Museum Vasa w Sztokholmie które jest jednym z najczęściej odwiedzanych muzeów na świecie.